Author: Serkan KOÇ

BİTKİ ÖZELLİKLERİ:
Kivi bitkileri, sarılıcı-tırmanıcı bitkilerdir. Kök, yüzlek ve saçak kök yapısındadır. Çoğunlukla toprağın 0–40 cm derinliğinde bulunur. Ancak uygun koşullarda 1–1,5 m derine gidebilir. Kılcal kökler hızlı gelişir ve yenilenir. Gövde, sarılıcı asma gövdesidir. Gövde kendi ağırlığını taşıyamaz. Bu yüzden dikimden itibaren herekle desteklenmelidir. Şekil budaması ile dik ve düzgün gövde oluşturulması önemlidir. Gövde derin kış soğuklarından (-13ºC daha aşağı ) zararlanır ve çatlar. Yüksek oranda C vitamini içermesi, proteinler ve minerallerce zengin olması nedeniyle kivi kısa sürede insanlar tarafından sevilmiş ve dünyadaki üretimi hızla artmıştır.
Toprak İsteği:
Kivi asmaları saçak ve yüzlek köklü olduğundan süzek, hafif ve derin topraklarda iyi gelişir. Killi, ağır (su tutan ) ve taban suyu yüksek topraklarda sonuç olumsuz olur. Asitli topraklarda iyi gelişir. Toprak pH’sı tercihen 5,5–7,0 arasında olmalıdır. Organik maddece zengin, nötr pH lı su geçirgenliği iyi, kumlu-tınlı topraklarda sonuç olumlu olur.
Özellikle ilkbaharın geç, sonbaharın erken donlarına karşı çok hassastırlar. Verim çağındaki bitkiler Aralık Ocak aylarında -10/-150C’ye kadar dayanabilirken genç bitkiler -6 0C de, gözlerin kabardığı dönemde -3 / -40C’de, gözlerin patladığı yaprakların çıktığı dönemde ise –1/-20C’ sıcaklıklarda zarar görebilirler.
Bahçe Tesisi
Fidanların dikileceği yer arazi yapısı uygunsa güney yönlü ve sıraların yönü kuzey güney istikametinde olmalı ve dikimi yapılan yerin taban su seviyesi yüksek olmamalıdır. Kivi bitkisi iki evciklidir (erkek ve dişi çiçekler ayrı bitkilerdedir). Erkek bitkiler tozlayıcı durumda olup, bahçe tesisinde 7 veya 8 dişi için 1 erkek dikilmelidir. Tozlaşma olayında rüzgar çok fazla bir role sahip değildir, büyük oranda tozlaşma arılarla olmaktadır. Kivi tesisinde fidanlar iklim ve toprağa bağlı olarak 4x5 m, 4x3 m gibi değişik aralıklı ve mesafelerle dikilebilir. İyi gelişme göstermeleri ve erken verime yatmaları için 2 yaşlı sağlıklı fidanlar dikilmelidir. Fidan dikimi ilkbahar ve sonbaharda yapılmalıdır. Eğer fidanlar tüp içerisinde köklendirilmişler ise, özellikle dikimden sonra sulaması takip edilerek, yaz aylarında da dikim yapılabilir. Kivi fidanlarının dikileceği fidan çukurları en az 45-50 cm derinliğinde ve çapında olmalıdır. Açılan kuyulardan çıkan topraklara hayvan gübresi karıştırılarak tekrar fidan çukurlarına konulmalıdır. Dikimden sonra fidanın yanına 3–4 cm çapında 2,0 m uzunluğunda destek herek) verilmelidir.
Şekil: Dikim Planı D: dişi bitki E: erkek bitki.
Kivi kendi ağırlığını taşıyamadığı için yerden 2 m yükseklikte T sistemi veya Çardak sistemi çatı üzerine alınmalıdır.
T Sistemi Görünüşü
Budama
Kivide budama değişik zamanlarda farklı amaçlarla yapılır. Bunlar Şekil Budaması, Kış Ürün Budaması ve Yaz Budamasıdır. Şekil Budaması genç bitkilere şekil vermek için yapılır. Amaç dik ve sağlam büyüyen ve ana tele kadar tek gövdeli bir şekil elde etmektir. Bitkiler ana telden sağa ve sola olmak üzere iki sabit kordon oluşturarak taçlandırılır. Kış Budaması düzenli verim almak için yapılır. Kivide meyveler bir yaşlı sürgünlerden çıkan o yılın sürgünlerinden alınır. Bu nedenle her yıl düzenli ve sert budama yapılmaktadır. Kış Budamasında bir yaşlı sürgünlerin yaklaşık 1/3 -2/3 ‘ü çıkarılırak 25-30 meyve dalı bırakılır. Geriye kalan yıllık ürün çubukları yeterli miktarda ürün verirler. Bu ürün çubukları sabit kordonlar üzerinde 25-30cm. aralık ve 80-100cm.(8–10) gözlü olacak şekilde bırakılırlar. Kış budaması yaprak dökümü ile gözlerin uyanması arasındaki bir zamanda yapılmalıdır

Kış Budaması Yapılmış Kivi
Yaz budamasında öncelikle, aşırı gelişme gösteren obur ve sık sürgünler, sürgün uçlarındaki sarılmalar ortadan kaldırılarak bitkinin iyi bir şekilde havalanması, güneşlenmesi ve gelişmesi sağlanmalıdır. Daha sonraki aşamalarda üçlü çiçek tomurcukları ve meyveler fındık büyüklüğüne geldiğinde bir meyve sapındaki birden fazla olan ve bozuk şekilli olan meyveler kopartılarak seyreltilmelidir. Meyve bağlayan sürgünlerde ise son meyveden sonra 5 ve 6. gözden itibaren kesilmelidir. Meyveli sürgünlerde bitkinin taşıyabileceği kadar (4-5 meyve) meyve bırakılmalıdır.
GÜBRELEME
Kivi saçak köklü bir bitki olup çok miktarda sürgün yaprak ve meyve oluşturur. Bu nedenle topraktan çok fazla bitki besin elementi kaldırır. Kivi yetiştiriciliğinde bilinçli gübreleme esastır. Gübrelemenin temeli bitkinin ve toprağın ihtiyacına bağlıdır. Bununla birlikte her yıl verilen gübreleme miktarı toprak tipi, iklim, bitkinin yaşı ve gelişme durumu, vejetasyon periyodu ile bitkilerin verimlilik durumuna bağlı olarak değişir. Dolayısı ile verilecek gübre miktarının yapılacak bitki ve toprak analizleri ile belirlenmesi gerekir. Kivide azotlu gübreler sürgün, dal ve yaprak gelişimine, fosforlu gübreler çiçek, göz ve meyve oluşumuna, potasyumlu gübreler ise meyve kalitesine etki eder.
SULAMA
Kivi bol ve geniş yapraklı olması nedeniyle topraktan fazla miktarda su alır. Sulanmadığı takdirde yapraklarda kıvrılma, sertleşme, pörsüme ve kuruma başlar. Meyveler küçük kalır ve sürgün gelişimi durur. Bu nedenle kivi bahçesi tesis edilirken bitkinin yeterli ve düzenli sulanabilmesi amacıyla mini spring yağmurlama sulama sistemi de kurulmalıdır. Bu sistemle suda eriyen gübreler de bitkiye uygulanabilir.
HASTALIK VE ZARARLILAR
Kivi tarımında önemli bir hastalık ve zararlı sorunu görülmemekle beraber, Kök Ur Nematodu, Dut Kabuklu Biti gibi zararlılar ve Bakteriyel Kanser gibi hastalıklar görülebilir. Bu hastalık ve zararlılara karşı ilaçlı mücadele gerekebilir. Bitkide herhangi bir hastalık ve zararlı görüldüğünde İl ve İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüklerine müracaat edilerek bilgi alınabilir.
HASAT VE DEPOLAMA
Verim çağındaki bir kivi bahçesinden dönümden ortalama 2,5-3 ton ürün alınabilir. Hasat genelde Kasım ayının ilk iki haftasında yapılmakla beraber hasat zamanına Refraktometre denilen aletle karar verilmektedir. Refraktometreyle yapılan ölçüm sonucunda kivi meyvesinin kuru madde oranı % 7-9 oranında olduğunda hasada başlanır. Hasat gereğinden erken veya geç yapıldığı takdirde meyvenin depolanma ömrü kısalmaktadır. Hasat meyve sapı ağaçta kalacak şekilde yapılmalıdır. Kivi hasat edildikten sonra nemli ve serin ortamlarda 2 ay soğuk hava depolarında ise 6 aya kadar muhafaza edilebilir.

İL GIDA, TARIM ve HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ
Saraçlar Mah. Bayındır Sok. No:2 37820 Merkez/KASTAMONU
Tel No: (366) 214 84 00 Faks No: (366) 214 31 70
http://kastamonu.tarim.gov.tr/

T.C.
KASTAMONU VALİLİĞİ
İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü

KİVİ
YETİŞTİRİCİLİĞİ

Haziran – 2017
KASTAMONU

D	D	D	D	D	D	D
D	D	D	D	D	D	D
D	D	E	D	E	D	D
D	E	D	E	D	E	D
D	D	D	D	D	D	D
D	D	D	D	D	D	D