Author: Serkan KOÇ

SARIMSAK YETİŞTİRİCİLİĞİ / Dünyanın en kaliteli bitkisi insanlığın şifa kaynağı, / her derde deva sarımsak, Ülkemizin hemen her bölgesinde yetişmesine rağmen üretimin ve kalitenin daha yüksek olduğu yer Kastamonu’nun Taşköprü ilçesidir. / Toprak Seçimi ve Hazırlığı / Sarımsak yetiştiriciliğinde, toprak tipi seçimi ve toprak hazırlığı kaliteyi etkileyen önemli unsurlardandır. Sarımsak geçirgen, besin maddelerince zengin, kumlu- tınlı, nötr pH sahip topraklarda iyi gelişir. Sarımsak yetiştirilecek tarla, sonbaharda pullukla derince sürülür. 20 ile 30 cm derinlikte işlenir. Dönüme 3 ile 6 ton iyi yanmış ahır gübresi verilerek ikinci bir sürüm yapılır. Ahır gübresinin taze olarak verilmemesi dikkat edilmesi gereken bir diğer önemli etkendir. / Sarımsak yetiştiriciliğinde genelde yetiştiriciler tohumluk ihtiyacını kendi ürettikleri sarımsaktan karşılar. / İyi bir tohumluk nasıl olmalıdır! / Nematod ve hastalıklardan ari olmalı, / Diş kabuğu beyaz, dişler pembe-beyaz renkli olmalı		Baş çapı 3 ile 5 cm olmalı, çok küçük ve çok büyük çapta olmamalı, / Baş ağırlığı 25-35 gr, diş ağırlığı 1,5 ile 2,5 gr olmalı, / eçilen sarımsak dikime kadar deformasyona uğramamış ve muhafazaya dayanıklı olmalı, / Kın, gövde ve kökler sağlam olmalıdır. / Daha kaliteli sarımsak yetiştirmek dikkat ve özen gerektirir… / Dikimden 3-5 gün önce sarımsaklar dişlere ayrılmalı, çok küçük ve cılız dişlerin üretimde kullanılması, baş oluşumu engeller ve tek dişli sarımsaklara neden olur. Bu yüzden ortada kalan dişler hariç başı oluşturan diğer dişler tohumluk olarak kullanılmalıdır. Sarımsak dikimi, hava şartlarına göre değişmekle beraber, Şubat sonu Mart ayı içerisinde yapılır. / Kaliteli sarımsak yetiştiriciliğinin yoğun olduğu Taşköprü’de, sarımsak dişleri, tohum yatağı üzerine serpiştirilir ve dikimi gerçekleştirecek kişiler tarafından, dişlerin dip kısmı aşağı, sürgün kısmı yukarı gelecek şekilde el ile toprağa yerleştirilerek üzeri kapatılır. / Serpme ve sıraya dikim yöntemlerinde sıra arası mesafe 10- 15 cm, sıra üzeri mesafe ise 7 ile 10 cm tutulur. Dişler 4- 5 cm derinliğe dikilerek, çıkışın düzenli ve yeknesak olması sağlanır.		Ne yazık ki bazı çiftçiler toprak tekstür ve strüktürüne bakmadan gerek verimli gerekse kıraç topraklarda aynı gübrelemeyi yaparak verim kaybının artmasına, ekonomik kazancın azalmasına ve toprak yapısının bozulmasına neden olmaktadır. / Oysa toprağa atılacak ticari gübreler toprak reaksiyonunu değiştirdiği için, yapılacak toprak analizlerine göre gübre verilmesi ürününüzde daha iyi bir verim sağlar kazancınıza kazanç katmaktadır. / Çapalama ve yabancı ot kontrolü, sulama ve yağmurlardan sonra oluşan kaymak tabakasının kırılması amacıyla yapılır. Sarımsak, saçak ve yüzlek köklü olduğundan derin çapadan kaçınılmalıdır. / Yabancı otlarla mücadelede; kültürel tedbirlerden temiz tohumluk kullanımı, iyi toprak işlemesi ve düzgün çapalama işlemleri uygulanmalıdır. / Sulama zamanının iyi seçilmesi, sarımsak yetiştiriciliğinde verim ve kaliteyi etkileyen bir diğer etkendir.

Dikim sonrası ve gelişmenin ilk devrelerinde yapılacak sulama ile bitki gelişimini teşvik edici ve diş oluşumunu uyarıcı bir etki sağlanır. / Kastamonu’ da genellikle yağmurlama sulama yöntemi kullanılır. / Hastalık ve Zararlılarla Mücadele oldukça önemli… / Sarımsaklarda üretimi sınırlayan en önemli zararlı kök ur nematodlarıdır. Bu zararlı yağışlı geçen yıllarda daha fazla görülür. / Üreticilerimizin ekim nöbetine uymaları ve temiz tohumluk kullanmaları bu konuda yapabilecekleri en önemli mücadeledir… / Pembe kök lekesi ve yaprak lekesi sarımsak yetiştiriciliğini etkileyen diğer hastalıklardır. Fakat hastalık ekonomik seviyede zarara neden olmaz… dayanıklı çeşitlerin kullanılması, ürün rotasyonunun yapılması, hastalık etmenine konukçuluk yapan bitkilerin yetiştirme ortamlarından uzaklaştırılması kültürel mücadeleyle mümkün olduğu gibi, kimyasal mücadele olarak Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca ruhsatlandırılmış Bitki Koruma Ürünleri kullanılmalıdır. / Soğan ve sarımsakta zararlı olan sineğin larvası ise, yaprağa zarar vererek %50’ ye varan bir kayba neden olur. Soğan ve sarımsağın zararlısı yılda bir döl verdiği için kültürel tedbir olarak geç dikim yapılarak bu zararlıyı önlemek mümkündür. / İlaçlı mücadelede ise; soğan sineği için ruhsatlı bir insektisit ile 2-3 yapraklı devrede ilaçlama yapılmalıdır. / Hasat zamanı, sarımsağın taze veya kuru olarak değerlendirme şekline göre değişir. / Taşköprü’de sarımsak, kuru olarak tüketim için üretilir. Kuru sarımsakta hasat, yaprakların yarısının kuruyup yattığı zamandır.		Hasat çapa, bel ve makine ile yapılır. Sökülen ürünler elle toplanarak demetlenir ve kurutmak için toprak yüzeyine düzenli bir şekilde serilmelidir.. / İklim ve toprak şartlarına bağlı olarak değişmekle birlikte, dekardan 700-1200 kg sarımsak alınır. Toprak yüzeyine bırakılan bu sarımsaklar güneşlenmeye bağlı olarak, 3 ile 10 gün süreyle kurutulur. İyice kuruyan sarımsaklar, sabahın erken saatlerinde çiğ kalkmadan önce veya akşam geç saatlerde, geceye doğru çiğ indikten sonra, tarladan römorklara yüklenerek kaldırılır. / Hasat edilen sarımsakların içinde bulunan çürük, ezik, solgun, düşük kaliteli olanlar ayrılarak başın çapına göre sınıflandırılır. / Sarımsaklar 0 ile 5 C sıcaklık, % 60 ile %70 nemde en az ağırlık kaybı ile 8-10 ay muhafaza edilebilirler. / İL GIDA, TARIM ve HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ / Saraçlar Mah. Bayındır Sok. No:2 37820 Merkez/KASTAMONU / Tel No: (366) 214 84 00 Faks No: (366) 214 31 70 / http://kastamonu.tarim.gov.tr/		T.C. / KASTAMONU VALİLİĞİ / İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü / SARIMSAK YETİŞTİRİCİLİĞİ / Haziran – 2017 / KASTAMONU